Abstrakt fikrlash nima?

Abstrakt fikrlash mavhum tushunchalarda fikrlash qobiliyatini, ya’ni voqelikni kontseptual idrok etishni anglatadi. Bu ijodiy jarayonning muhim qismidir.

Abstrakt fikrlash tasvirlarni, tushunchalarni yaratish qobiliyati bilan bog’liq va faqat odamlarga xosdir. Hayvonlar, hatto eng yuqori darajada tashkil etilgan bo’lsa ham, mavhum fikr yurita olmaydi. Abstrakt fikrlashni shakllantirish inson aqliy rivojlanishining muhim sohasidir.

Abstrakt fikrlash bolalarda hayotning uchinchi yilidayoq juda erta rivojlana boshlaydi, ammo u 15 yoshga to’la ishlamaydi. Vaqt o’tishi bilan va ular rivojlanishi bilan mavhum tushunchalar to’g’ridan-to’g’ri ogohlantirishlar bilan bir xil rol o’ynaydi. Bola umumlashtira boshlaydi, munosabatlar va bog’liqliklarni ajrata oladi, olingan ma’lumotlarni tizimga soladi. Qabul qilingan bilimlar asosida u nafaqat ma’lum narsalar bilan amalga oshirilgan harakatlar tufayli, balki og’zaki binolardan mantiqiy xulosalar chiqarishga qodir.

Abstrakt mantiqiy fikrlash aniq xayoliyga qaraganda fikrlash jarayonining ancha yuqori shakli. Bu odam turli sohalardagi yangi tushunchalarni o’zlashtirganda, tizimli o’rganish jarayonida rivojlanadi.

Nima uchun mavhum fikrlash foydali?

Faqat aniq narsalarni ishlatadiganlardan farqli o’laroq, mavhum fikr yurita oladigan odamlar asl echimlarni izlaydilar. Ular bu masalani tezroq tushunishingizga yordam beradigan taxminiy vaziyatlarni aks ettirishi mumkin.

Abstrakt tafakkur shkala bilan ifodalanishi mumkin, uning uchida idrok jarayonida aniqlangan narsalarga mos keladigan tasvirlar, ikkinchi uchida esa haqiqiy ob’ektlar orasida tengi yo’q mavhum tushunchalar mavjud.

Abstrakt fikrlashni rivojlantirish quyidagilarga yordam beradi:

  • kognitiv faoliyat;
  • yangi muammolarni tushunish;
  • eng yaxshi echimlarni topish;
  • his-tuyg’ularni boshqarish qobiliyati;
  • sababni ta’sirdan farqlash qobiliyati.

Abstrakt fikrlashning tarkibiy qismlari

Abstrakt fikrlash shakllarining umumiy tasnifidan kamida uchtasini ajratish mumkin:

  • Tushunchalar. Ular ob’ektlar, hodisa yoki hodisalarning eng muhim deb ta’riflanishi mumkin bo’lgan umumiy belgilar va xususiyatlarini aks ettiradi. Tushunchalar ilmiy va kundalik tushunchalarga bo’linadi. Birinchisi bilim, ikkinchisi shaxsiy tajriba bilan shakllanadi. Ular ob’ektlar yoki hodisalarning umumiy, ammo muhim xususiyatlari. Keraksiz tafsilotlarni bekor qilish va umumiy xususiyatlarni topish uchun biz ma’lum bir ob’ektning algılanan tasviridan mavhum qilamiz. Tushunchalar orasidagi farqlar mavhumlik darajasiga bog’liq: bu daraja qancha past bo’lsa, kontseptsiya hajmi shunchalik tor bo’ladi va uning mazmuni qanchalik boy bo’lsa, daraja qanchalik baland bo’lsa, kontseptsiyaning konkret mazmuni shunchalik kambag’alroq bo’ladi. Kontseptsiyaning mazmuni va ko’lami muhim ahamiyatga ega.
  • Hukmlar. Ular ikkita shaklga ega – rad etish va tasdiqlash. Hukmning tarkibiy qismlari sub’ekt va predikatdir (uning tasdiqlanishi yoki inkor etilishi). Hukmlar umumiy, individual yoki alohida bo’lishi mumkin. Fikrlashda biz hukmlardan foydalanamiz. Hukmlar – bu bizning fikrimizcha mavjud yoki mavjud bo’lmagan narsalar, hodisalar o’rtasidagi ruhiy munosabatlar. Ular har doim tushunchalardan iborat. Mavzuni bilish bu borada aniq qaror chiqarish qobiliyatidir.
  • Xulosa. Fikrlashning ushbu shakli sub’ektiv tahlil mahsulidir. Uning asosida bu yangi bilim degan xulosaga kelish mumkin.
  • Manba: blog.wikium.ru

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi.

24 + = 27

Previous post Sizning fikringiz haqida noaniq faktlar
Next post Mantiqiy xatolarga yo’l qo’ymasdan ma’lumotlarni qanday tahlil qilish kerak?
Behruzbek.uz

Telegram kanalimizga obuna bo`ling !!!

A`zo bo`lish Yopish